الفيض الكاشاني
270
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
ديده شود حركت خود را آهسته مىكند ، يا اگر در حال خنده ديده شود ، به حال گرفتگى برمىگردد و مىپندارد كه اين كار شرم است ، در صورتى كه عين رياكارى است ، و گفته شده : بعضى رياكاريها نشان ضعف است و اين سخن درست است و مقصود شرم داشتن از امورى است كه زشت نيست مانند شرم داشتن از موعظه كردن مردم و پيشنمازى ، اين شرم در كودكان و زنان ستوده و در خردمندان ناستوده ، گاه گناهى از پيرى ديده مىشود و به خاطر پيروى وى حيا مىكنند كه آن را بر او زشت شمارند ، زيرا « يكى از نشانههاى بزرگداشت خدا بزرگداشت پيرمرد مسلمان است . » و اين حيا نيكوست و نيكوتر از آن اين است كه از خدا شرم كند و امر به معروف را ضايع نسازد ، و شخصى كه ايمان محكم دارد شرم از خدا را بر شرم از مردم ترجيح مىدهد و شخص ضعيف الايمان گاهى توان آن را ندارد . اين بود كه جايز است به خاطر آنها كارهاى زشت و گناهان را پنهان داشت . 7 - اين است كه بيم دارد اگر گناهش را آشكار سازد اهميّت گناهان در نفس او ساقط شود و نفس وى بر گناهان جرأت پيدا كند ، زيرا هر گاه نفس به آشكار انجام دادن گناهان انس بگيرد بسيار در گناهان فرو رود و اسير تمايلات خود شود . 8 - از بيم آن كه ديگران بر او جرى شوند و به او تأسى جويند گناهش را آشكار نمىكند ، و همين يك علّت است كه در آشكار ساختن عبادت جريان دارد و آن اسوه است و ويژهء پيشوايان يا كسى است كه به او اقتدا مىشود به همين دليل سزاوار است كه گنهكار نيز گناهش را از خاندان و فرزندانش پنهان بدارد ، چرا كه آنان از او مىآموزند . بنابراين در پوشاندن گناهان هشت عذر است . ولى براى آشكار ساختن عبادت جز همين يك عذر ، عذرى وجود ندارد ، و هر گاه قصدش از پنهان ساختن گناه اين باشد كه توهّم ديندار بودن خود را در مردم ايجاد كند رياكار است ، چنان كه هر گاه در آشكار ساختن عبادت آن قصد را داشته باشد رياكار است اگر بگويى : آيا براى بنده جايز است كه اگر مردم او را به درستكارى بستايند ، ستايش آنها را دوست بدارد و براى آن ستايش